X
تبلیغات
رایتل

موسیقی ایرانی و انواع دستگاه های ان

موسیقی امروزی ایران عبارت از هفت دستگاه است: شور، ماهور ، همایون ، سه گاه ، چهارگاه، نوا و راست پنجگاه
دستگاه به آوازی گفته می شود که طرز بستن درجات گام آن ، و فواصل جزء آن ، شباهت بگام دیگری نداشته باشد.
آوازهای ایران را به سه قسمت متمایز می توان ترتیب نمود: دستگاه _ نغمه _ گوشه ، و اگر موسیقى ایران را مملکتى فرض کنیم، دستگاه را به استان، نغمه را شهر و گوشه را به خانه مى‌توان تعبیر کرد.

شرط دستگاه بودن آنست که از حیث گام دارای چهارم و پنجم درست بوده ، و ضمنا در فواصل بین نت ها نیز مستقل باشد یعنی شباهت بگام دیگری نداشته باشد. این نوع را دستگاه می توان گفت، زیرا قابل اینست که دارای نغمات و گوشه های مختلف باشد مانند دستگاه های شور ، ماهور ،‌چهار گاه ،‌همایون و غیره.


بقیه در ادامه مطلب

در هر دستگاه دو نوع آواز اصلی و فرعی می توان داشت :‌اصلی آوازیست که در همان گام است مثل داد، آذربایجانی و غیره ،‌اما فرعی آوازیست که از دستگاه دیگری قرض شده است.
نغمه _ چنانچه گفتیم نغمه را می توان به منزله ی شهری از ولایتی تصور کرد. همانطور که مشهد و سبزوار و تربت حیدریه و غیره، شهرهای ایالت خراسان و در هریک از آنها رنگ اجتماعی و عادات کلی ایالت خراسان را می توان یافت ، در دستگاه شور هم از نغمات ابو عطا_ دشتی _ بیات ترک و غیره ، رنگ کلی و لهجه ی مخصوص شور را می توان استنباط نمود.
گوشه _ گوشه عبارت از آهنگی است که در فاصله ی بک دانگ یا یک پنجم ادا شود . عموما از چند نت تجاوز نمی کند و گوشه دارای تقسمات جز نمی باشد.
دستگاه شور _ آوازی است که با دوق مشرقیها موافق و سهل و مورد پسند عمومی است ، زیرا فواصل پرده های آن خیلی با هم فرق ندارند. و اغلب نغمات طوائف و ایلا ت و عشایر در زمینه ی این دستگاه است.
نغمات شور_ عبارتست از : ابوعطا _ بیات ترک_ افشاری_ دشتی ، و گوشه های شور از این قرارند : سلمک ، رضوی ، شهناز. کوچک و بزرگ حسینی ، دو بیتی ، خارا ، ملانازی ، گریلی
بیات اصفهان _ بیات اصفهان را دستگاه نمی دانند ولی در این عصر به تدریج اهمیت پیدا کرده است. گوشه های آن جامه دران ، بیات راجع ، عشاق ، عبادت ( یک نوع مثنوی است).
دستگاه ماهور _ در ماهور آنچه معمولست ، عبارت از آوازهای کوچکی است که گوشه می نامیم ، از گوشه های مهم ماهور : داد ، نیریز ، دلکش ، شکسته ، عراق ، راک ، خوارزمی و خاوران را می توان نام برد. استادان موسیقی عقیده دارند ، که موسیقی بین الملل را در دستگاه ماهور می توان اجرا کرد ، و زمینه ی آواز ماهور با متعلقاتش خیلی غنی تر از زمینه ای است که امروزه موسیقی بین الملل دارد.
در واقع هر گوشه و هر آهنگی از ماهور نمونه ای از موسیقی های قدیم ایران و یونان و گامهای مختلفی است ، که اسمشان و طرزشان در تاریخ موسیقی قدیم نام برده می شود.
همایون _ دستگاه همایون شباهت بسیار به گام کوچک دارد . و با گوشه های : بختیاری ، چکتوک ، بیداد، شوشتری ، عشاق، لیلی و مجنون و ساقی نامه اجرا می شود.
دستگاه سه گاه _ معمولا آنچه در چهارگاه زده می شود ،‌تقریبا همان اسامی و روش در سه گاه نیز زده می شود ، فقط چون گام فرق نموده ، تفاوت بسیار می نماید. گوشه های سه گانه بدینقرارند :‌زابل ، مخالف، مغلوب، حصار ،‌کرشمه ...
دستگاه چهارگاه _ در گام چهار گاه همیشه دو علامت نیم پرده برشو و دو علامت ربعی قروشو با هم وارد شده اند.گوشه های آن عبارتند از : کرشمه ، بدر، زابل ، بسته نگار، مخالف ، حصار، سازبانگ، حدی ، پهلوی و منصوری.
دستگاه نـوا_دستگاه نوا گام مستقلی ندارد ، یعنی بین گام شور است و گوشه ها هر کدام به واسطه ی شخصیت آهنگ و وزن شناخته می شوند : کرشمه ، گردانیه ، بیات راجع ، عشاق ، عراق ، نیشابورک ، نهضت ، رهاب ، تخت کاوس ، عشیران، حسینی ، بوسیلک، نیریز از گوشه های این دستگاه است.
دستگاه راست پنجگاه _‌ همان گام ماهـور است. ولی موسیقی دانان سطحی از درک آن عاجز می باشند.
راست _ خود یک آوازی بوده ، که در موسیقی قدیم ما عنوانی دارد ، و پنجگاه هم گوشه ای است ولی امروز اصل موضوع مهمتر از این دو گوشه است و در واقع آوازیست، که همه ی آواز های در آن زده می شود. زنگ شتر قدیم ، پروانه ، روح افزا، عشاق، سپهر، بحرنور، نهیب، محیر، قرچه ، نفیر فرنگ، نوروز عرب، ابوالچپ ، راک عبدالله ، راوندی، طرز، لیلی و مجنون، نغمه ، رنگوله ، نیریز گوشه های آن است.



تاریخ : پنج‌شنبه 21 دی‌ماه سال 1391 | 09:36 ب.ظ | نویسنده : علیرضا | نظرات (1)
.: Weblog Themes By BlackSkin :.
S.IR --->
دریافت کد موزیک

ساخت کد آهنگ